Op 22 februari zijn de gevechten tussen Rusland en Oekraïne hun vierde jaar ingegaan. Honderdduizenden doden zijn er al gevallen, maar volledig in lijn met het Kremlin weigert Denis Gonchar (52), sinds augustus 2025 de Russische ambassadeur in België, nog altijd halsstarrig om over een oorlog te spreken. 'Nogmaals: Rusland is Oekraïne níét binnengevallen. Het is een speciale militaire operatie, louter uit zelfverdediging.'
HUMO De betrekkingen tussen Rusland en de EU zijn historisch slecht. Hoe ervaart u uw werk als ambassadeur?
DENIS GONCHAR Mensen zijn vaak wijzer dan politici. Waar ik ook kom, op officiële ontmoetingen, in musea en parken of zelfs tijdens het winkelen: als mensen vragen waar ik vandaan kom en ik zeg dat ik de Russische ambassadeur ben, zijn de reacties in 99 procent van de gevallen positief. Veel Belgen vertellen me dat ze goede betrekkingen met Rusland willen, dat ze handel en uitwisseling waarderen. Ze benadrukken de rijke Russische cultuur en zeggen dat ze grote culturele evenementen missen: concerten, balletvoorstellingen, optredens van klassieke musici.
We proberen activiteiten te organiseren via het Russisch Huis (cultureel en wetenschappelijk centrum verbonden aan de ambassade, red.), maar we kunnen niet, zoals vroeger, duizenden mensen uitnodigen tijdens grote tournees van beroemde Russische ballet- of klassiekemuziekgezelschappen. Sinds 2022 hebben de Belgische autoriteiten alle culturele en educatieve uitwisselingen tussen onze landen afgewezen. Er zijn visumproblemen, zelfs voor Russische artiesten en musici die niet op een sanctielijst staan. Uit angst voor politieke controverse zijn veel Belgische organisatoren terughoudend om Russische partners uit te nodigen. Ondanks alle moeilijkheden proberen we te behouden wat er nog resteert van onze bilaterale relaties, en blijven we verschillende initiatieven ontwikkelen.
HUMO Europese peilingen tonen wel aan dat het wantrouwen tegenover Rusland groot is.
GONCHAR Mijn indruk baseer ik op directe gesprekken met mensen hier in België. Ik merk dat veel Belgen niet alleen economische en culturele banden willen herstellen, maar ook begrip tonen voor het officiële standpunt van Rusland en van onze president, Vladimir Poetin. Hij is populair. Ondanks alle propaganda ontvangen we veel positieve reacties. Ik wil benadrukken dat Rusland niet de partij is die escaleert of de confrontatie zoekt. Wij willen normale internationale betrekkingen met alle landen.
HUMO Toch heeft HUMO's angstenquête onlangs aangetoond dat veel Vlamingen bang zijn voor uw president.
GONCHAR Die angst is volkomen ongegrond. President Poetin en minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov hebben herhaaldelijk verklaard dat Rusland geen plannen heeft om NAVO-landen aan te vallen. Meer nog: Rusland heeft aan de NAVO en het Westen voorgesteld om formeel wederzijdse veiligheidsgaranties vast te leggen, inclusief een verbintenis om elkaar niet aan te vallen. We hebben geen antwoord ontvangen. Binnen de OVSE (Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, red.) is er een specifiek forum voor veiligheidscoördinatie over politiek-militaire kwesties, onze delegatie heeft daar een soortgelijk voorstel gedaan. Opnieuw geen antwoord. Dus vraag ik: als mensen echt bang zijn voor een Russische aanval, waarom tekenen we dan geen document met wederzijdse garanties om elkaar niet aan te vallen?
HUMO Critici zouden zeggen dat vertrouwen niet alleen wordt opgebouwd met documenten, maar ook met daden. Ze wijzen op de gruwel in Oekraïne als reden voor hun wantrouwen.
GONCHAR Wat wij zien, is dat al onze voorstellen en initiatieven opzettelijk worden genegeerd door de NAVO-leiding. Tegelijkertijd wordt het publiek bang gemaakt met wat men 'de Russische dreiging' noemt, die wordt gebruikt om verdere militarisering, een wapenwedloop en escalatie te rechtvaardigen. De NAVO-landen hebben in 2025 samen 1,59 biljoen dollar aan defensie besteed, meer dan alle andere landen ter wereld bij elkaar. Het beleid van de NAVO tegenover Rusland is zeer agressief en confronterend. Ze blijven niet alleen de bevolking angst aanjagen over een vermeende Russische aanval, ze spreken nu ook over mogelijke preventieve aanvallen tegen Rusland. Dat is absurd en gevaarlijk.
HUMO Westerse leiders zeggen het tegenovergestelde: dat Rusland de veiligheid in Europa ondermijnt en dat de uitbreiding van de NAVO een reactie is op de Russische dreiging. Mark Rutte, secretaris-generaal van de NAVO, zei onlangs in Berlijn: 'Wij zijn het volgende doelwit van Rusland.'
GONCHAR Nee. Het is niet Rusland dat de NAVO of Europa bedreigt, wij zien net almaar meer agressieve stappen vanuit het Westen. Rusland heeft geen vijandige acties tegen het Westen geïnitieerd, alle sancties zijn door het Westen ingesteld. Militaire stappen, waaronder de uitbreiding van de NAVO naar de grenzen van Rusland, de inzet van offensieve wapensystemen en Amerikaanse bewapeningen in Europa, zijn beslissingen van westerse landen. Het Westen militariseert alle delen van het Euro-Atlantische en Euraziatische continent: de Baltische regio, Oost-Europa aan de grens met Rusland, en nu ook het Noordpoolgebied. Dat is gevaarlijk en betreurenswaardig.
UITSTEKENDE RELATIES
HUMO Het lijkt een moeilijke tijd om Russisch ambassadeur in België te zijn.
GONCHAR Inderdaad, onze bilaterale betrekkingen verkeren in slechte staat. Het beleid van de Belgische autoriteiten tegenover Rusland sluit volledig aan bij de onvriendelijke en soms agressieve koers van de EU en de NAVO. Die omvat de aanhoudende sancties, de militaire en financiële steun aan het regime in Kiev, en de weigering om een politieke dialoog met ons te voeren. Wij zijn van mening dat dat niet in het belang is van Belgen of Russen, maar wij blijven openstaan voor een wederzijds respectvolle en gelijkwaardige dialoog om de spanningen te verminderen.
HUMO Wat heeft Rusland concreet voorgesteld om de spanningen te verminderen?
GONCHAR Helaas zien we geen bereidheid van België, of de EU, om inhoudelijk met ons in gesprek te gaan. In plaats van diplomatieke kanalen te gebruiken voor serieuze bilaterale of internationale kwesties, beperken de Belgische autoriteiten onze contacten tot veiligheids- en visumzaken. Bovendien ondervindt mijn ambassade weerstand van het ministerie van Buitenlandse Zaken wanneer we proberen contacten met Belgische functionarissen tot stand te brengen. Dat vind ik onredelijk. Ter vergelijking: in 2006, toen België het voorzitterschap van de OVSE bekleedde en ik bij dat dossier betrokken was, hadden we uitstekende relaties met Belgische collega's in Brussel en Wenen.
De Belgische deelname aan alle EU-sancties tegen Rusland heeft onze economische en culturele samenwerking zwaar getroffen. Vijf jaar geleden was onze bilaterale handel 16 miljard euro waard, vandaag nog slechts 4 miljard. De diamantsector was één van de belangrijkste pijlers van onze samenwerking: 40 procent van de door België geïmporteerde diamanten kwam uit Rusland, goed voor miljarden winst en duizenden banen, met name in Antwerpen. Sinds januari 2024 is de handel volledig gestopt door EU-sancties.
Enkele jaren geleden was de haven van Zeebrugge een belangrijk knooppunt voor Russisch lng, vloeibaar aardgas. Onder een twintigjarig contract tussen Fluxys en Novatek (Russische gasproducent, red.) werd jaarlijks 8 miljoen kubieke meter lng vervoerd. Sinds maart 2025 is dat wegens nieuwe EU-sancties verboden. België importeert nog altijd aanzienlijke hoeveelheden Russisch lng, maar de EU streeft naar een volledige stopzetting tegen 2027. De gevolgen zijn duidelijk: hogere gas- en elektriciteitsprijzen voor burgers en industrie.
HUMO Wat zijn de gevolgen van de sancties?
GONCHAR Ondanks de duizenden sancties die het Westen heeft opgelegd, is Rusland vandaag de vierde grootste economie ter wereld gemeten naar koopkracht. Na mijn verblijf in de VS en vóór ik in augustus naar België ben gekomen, dus van 2018 tot 2025, heb ik in Moskou gewoond. De hele periode van de speciale militaire operatie in Oekraïne heb ik dus zelf meegemaakt in Rusland, en ik kan u zeggen dat de situatie, ondanks de moeilijkheden, op veel gebieden is verbeterd.
HUMO Dat lijkt in tegenspraak met analyses die wijzen op inflatie en stagnerende consumptie.
GONCHAR Ik baseer mijn oordeel op wat ik zelf zie. Er wordt veel gebouwd en gerenoveerd, Moskou en veel andere steden worden mooier en comfortabeler om te wonen. Het binnenlandse toerisme groeit sterk, en we zien steeds meer bezoekers uit China, India en diverse Arabische, Afrikaanse en Latijns-Amerikaanse landen. Wat het Westen probeert - Rusland economisch schaden - heeft het tegenovergestelde effect. Door zichzelf af te sluiten van goedkope Russische energie, die jarenlang aan de Europese welvaart heeft bijgedragen, heeft het Westen zijn eigen economische fundament ondermijnd.
Ik wil België niet bekritiseren: ik ben hier ambassadeur, ik werk en leef hier. Maar vergeleken met twintig jaar geleden, toen ik drie maanden in België verbleef tijdens het Belgische voorzitterschap van de OVSE, is er een duidelijk verschil. En wat ik van Belgen zelf hoor, is dat het land achteruitgaat: meer criminaliteit, problemen met illegale migratie, economische moeilijkheden, faillissementen, stijgende prijzen. Dat hangt samen met de sancties tegen Rusland.
HUMO Welke concrete stappen onderneemt Rusland om de bevroren Russische activa bij Euroclear terug te krijgen?
GONCHAR Het gaat om ongeveer 200 miljard euro, dus over het leeuwendeel van onze activa in Europa. Eind vorig jaar heeft de EU geprobeerd dat geld bij Euroclear weg te halen om Oekraïne een lening te geven. Dat zou betekenen dat het geld permanent verloren is, en nooit zal worden teruggegeven.
Het feit dat Russische activa worden geblokkeerd, dat België belasting heft op de opbrengsten én dat de EU die gebruikt, is illegaal. Volgens het internationaal recht zijn de activa van een buitenlandse staat onschendbaar, en dat weet ook premier Bart De Wever. België is erin geslaagd die poging te blokkeren, maar het valt niet uit te sluiten dat de EU het op andere manieren zal proberen. Daarom heeft onze Centrale Bank een rechtszaak aangespannen tegen Euroclear bij het Arbitragehof van Moskou, en we overwegen soortgelijke stappen in buitenlandse en internationale jurisdicties. Als de EU nieuwe pogingen doet, zal Rusland nog meer stappen ondernemen, waaronder nieuwe rechtszaken en andere vergeldingsmaatregelen.
VREDESTIJD
HUMO In haar jaarverslag suggereert de Belgische Staatsveiligheid dat Rusland sinds 2022 intensiever 'hybride operaties' uitvoert in Europa.
GONCHAR We hebben het rapport bestudeerd. Er staat niet veel nieuws in: de meeste beschuldigingen zijn al eerder geuit, ze worden nu gewoon herhaald, zonder bewijs. Het is een compilatie van nepnieuws, geruchten en speculatie, bedoeld om een vals beeld van Rusland te scheppen en onze diplomatieke inspanningen te ondermijnen. We roepen de Belgische autoriteiten op om te stoppen met de kunstmatige uitvergroting van de zogenaamde Russische dreiging en met de organisatie van gefingeerde spionagecampagnes tegen onze diplomatieke missies.
HUMO Er is sprake van cyberaanvallen en de opzettelijke verspreiding van desinformatie. Bovendien zou uw ambassade 'een nest van spionnen' zijn.
GONCHAR Daar is geen bewijs voor geleverd. België heeft geen bilaterale of multilaterale VN-kanalen gebruikt om dat officieel te bespreken. Ter vergelijking: vorig jaar heeft Rusland meer dan tweehonderdduizend cyberaanvallen op kritieke infrastructuur ervaren, en toch hebben wij niemand publiekelijk beschuldigd. Wat we nodig hebben, is geen hysterie en escalatie, maar professionele dialoog en samenwerking.
HUMO Het rapport vermeldt ook incidenten met drones waarbij uw land mogelijk betrokken is.
GONCHAR De auteurs erkennen zelf het gebrek aan bewijs en noemen de meeste gevallen vals alarm. Belgische statistieken tonen aan dat in 2024 ongeveer hetzelfde aantal drone-incidenten heeft plaatsgevonden zónder enige link met Rusland. Maar toen defensieminister Theo Francken (N-VA) vorig jaar naar het Kremlin wees, volgde een mediahysterie: Francken kreeg 50 miljoen euro voor militarisering, en daarna werd het weer stil. Rusland heeft geen enkele reden om bij UAV-incidenten (unmanned aerial vehicles, red.) betrokken te zijn.
HUMO Minister Francken heeft enkele maanden geleden in HUMO gezegd dat Moskou zou worden platgegooid als Rusland Brussel aanvalt. Daar is een rel van gekomen, en ex-president Dmitri Medvedev heeft Francken een imbeciel genoemd.
GONCHAR Francken is onmiddellijk teruggekrabbeld, hij heeft gezegd dat hij 'verkeerd begrepen' was. Maar zulke uitspraken zijn gevaarlijk en provocerend, ze dragen niet bij aan betere betrekkingen tussen onze landen. Politici hebben een grote verantwoordelijkheid, in deze gespannen internationale context zouden ze hun woorden zorgvuldig moeten kiezen en agressieve retoriek vermijden. Maar als ze Rusland als een dreiging afschilderen, hoeven beleidsmakers geen verantwoording af te leggen voor binnenlandse problemen. Hun investeringen in defensie en militair materieel zijn onbegrijpelijk hoog, zeker in vredestijd, en ze kunnen die enkel uitleggen door de Russische dreiging voortdurend op te kloppen.
HUMO Vredestijd? In februari 2022 is Rusland Oekraïne binnengevallen, en het einde van de oorlog is nog altijd niet in zicht.
GONCHAR Rusland is Oekraïne níét binnengevallen. We hebben een speciale militaire operatie gelanceerd, in overeenstemming met artikel 51 van hoofdstuk 7 van het Handvest van de Verenigde Naties, dat het recht op individuele en collectieve zelfverdediging erkent. Die maatregelen waren ook legaal volgens de Russische wet en volgden op verzoeken van de volksrepublieken Donetsk en Loegansk, die acht jaar lang door het regime in Kiev waren gebombardeerd, met goedkeuring van het Westen. Later is duidelijk geworden dat het Oekraïense leger in maart 2022 van plan was de Donbas met geweld in te nemen.
Het conflict was al lang vóór februari 2022 begonnen, en het is veroorzaakt door het Westen, dat de legitieme veiligheidszorgen van Rusland opzettelijk heeft genegeerd en er alles aan heeft gedaan om Oekraïne anti-Russisch te maken. De EU en de NAVO gebruiken Oekraïne als instrument tegen Rusland. In 2008, tijdens de NAVO-top in Boekarest, werd Oekraïne lidmaatschap beloofd, ondanks eerdere toezeggingen van Amerikaanse en Europese leiders aan Mikhail Gorbatsjov dat de NAVO niet zou uitbreiden. Dat stond haaks op de Oekraïense Verklaring van Soevereiniteit van 1990, die in een neutrale status voorzag, en schond de hoogste OVSE- en Rusland-NAVO-radenovereenkomsten over de ondeelbaarheid van veiligheid. Eind 2021 heeft Rusland bij de VS en de NAVO voorstellen ingediend voor wederzijdse veiligheidsgaranties, waaronder een verbod op NAVO-uitbreiding. Die voorstellen werden afgewezen.
In 2004 heeft het Westen de zogenaamde Oranjerevolutie gesteund om prowesterse autoriteiten aan de macht te brengen. In 2014 heeft het een staatsgreep gesteund die radicale nationalistische krachten aan de macht heeft gebracht. Die zijn alle aspecten van het openbare leven - cultuur, onderwijs, administratie, media, religie - meteen beginnen te oekraïniseren, en de Russischsprekende bevolking, vooral in de Donbas, werd vervolgd. Er werden openlijk nazistische symbolen gebruikt, en het land werd naar de rand van een burgeroorlog geduwd. Bijgevolg heeft het volk van de Krim ervoor gekozen zich af te scheiden van Oekraïne, om zich bij Rusland aan te sluiten.
Wij hadden geen andere keuze dan in februari 2022 de onafhankelijkheid van de Volksrepublieken Donetsk en Loegansk te erkennen en een speciale militaire operatie te lanceren. Het doel was hen te verdedigen, om Oekraïne te demilitariseren en te denazificeren, en om de dreigingen van hun grondgebied te neutraliseren. En onze doelstellingen zullen worden bereikt.
HUMO Gelooft u dat Rusland deze oorlog zal winnen?
GONCHAR Nogmaals, dit is geen oorlog of invasie, maar een speciale militaire operatie. Russen en Oekraïners behoren tot de nauwst met elkaar verbonden volkeren ter wereld. Wat is gebeurd, is een tragedie, maar wij hebben dit scenario niet zelf gezocht: de toenemende dreiging aan onze grenzen en de systematische ontzegging van rechten aan de Russischsprekende bevolking in Oekraïne lieten ons geen andere keuze. Ons doel is niet om Kiev, Lvov of andere steden te bezetten. Wij willen een Oekraïne dat neutraal is en niet vijandig tegenover Rusland, een Oekraïne waar de Russischsprekende bevolking gelijkwaardig wordt behandeld. Daarom zijn vragen over winnen of verliezen niet van toepassing: het gaat niet om nieuwe gebieden innemen, maar om mensenrechten beschermen en de nationale veiligheid waarborgen.
HUMO Maar als voorwaarde voor vrede eist Rusland wel Oekraïens territorium op. Waarom zou Oekraïne dat accepteren?
GONCHAR Er zijn inderdaad territoriale kwesties aan de orde. Vorig jaar zijn er onderhandelingen geweest in Istanbul, die door de Oekraïense delegatie zijn afgebroken - tot de Amerikanen hen hebben overtuigd om weer rond de tafel te gaan zitten, in Abu Dhabi. Op dit moment worden in Genève verscheidene kwesties besproken, ook territoriale. Onze positie is gebaseerd op het feit dat de volksrepublieken Donetsk en Loegansk, en later de regio's Zaporozja en Cherson, aanvankelijk onafhankelijkheid hebben gekozen en zich vervolgens bij Rusland hebben aangesloten. Volgens onze grondwet zijn ze een integraal onderdeel van Rusland geworden. Daarom is één van onze voorwaarden dat al die regio's en republieken níét meer tot Oekraïne behoren. Maar: niet al die gebieden worden op dit moment al volledig gecontroleerd door het Russische leger. Dát is de reden achter onze territoriale claims, met een verlangen om Oekraïense gebieden te bezetten heeft dit niets te maken.
TUIN EN JUNGLE
HUMO De oorlog - of, zo u wilt, de speciale militaire operatie - heeft al honderdduizenden levens gekost. Zou het ook voor Rusland niet beter zijn om ermee te stoppen?
GONCHAR Natuurlijk willen wij eerst vrede, maar de geschiedenis leert dat westerse partijen herhaaldelijk akkoorden hebben gesaboteerd. In april 2022, twee maanden na de start van de operatie, hebben we een vredesplan onderhandeld dat grotendeels door Oekraïne was voorbereid, en dat klaar was om te worden ondertekend. Maar dan is de toenmalige Britse premier Boris Johnson naar Kiev afgereisd, en hij heeft de Oekraïense autoriteiten verboden het plan te ondertekenen. Hij zei dat ze moesten blijven vechten, en heeft westerse steun beloofd. Dat is de kern van het probleem: het grootste deel van het Westen wil geen vrede. Het beleid van de EU en de NAVO is gericht op de verdere bewapening van Oekraïne, zodat het gebied kan worden ingeschakeld om Rusland te bedreigen. Om het welzijn van de Oekraïners geven ze niet, hoor.
HUMO Wat vindt de Russische bevolking na vier jaar oorlog?
GONCHAR Nogmaals, wij gebruiken de term 'speciale militaire operatie'. Ondanks alle verliezen en moeilijkheden is er steun van een overweldigende meerderheid van de Russische bevolking. Er heerst een sterk gevoel van patriottisme en eenheid.
HUMO Rapporten suggereren dat Rusland almaar moeilijker nieuwe rekruten vindt.
GONCHAR In Oekraïne worden veel jongeren gedwongen naar het front te gaan, dus proberen ze te ontsnappen, verwonden ze zichzelf opzettelijk of verlaten ze het land. In Rusland hebben we méér vrijwilligers dan we in feite nodig hebben. Ze melden zich spontaan, omdat ze begrijpen waarvoor ze zullen vechten: ze zíén dat ons land wordt bedreigd.
HUMO Hebt u vertrouwen in de initiatieven van president Trump?
GONCHAR Zijn positie verschilt sterk van die van president Biden en de meeste EU- en NAVO-leiders. President Trump en zijn team hebben de directe onderhandelingen met Rusland hervat en geprobeerd een vreedzame oplossing te bereiken. Trump is de enige die heeft geprobeerd de wortels van het Oekraïne-conflict te begrijpen. Hij heeft gezegd dat het fout zou zijn om Oekraïne tot de NAVO te laten toetreden, en hij zag de noodzaak om de rechten van de Russischsprekende bevolking in Oekraïne te respecteren.
Vóór de top die in augustus in Anchorage, Alaska heeft plaatsgevonden, hadden de Amerikanen een oplossing voorbereid die onze belangrijkste zorgen aanpakte, en op basis daarvan waren wij bereid verder te onderhandelen. Alleen Oekraïne moest nog worden overtuigd. We hadden nu vrede kunnen hebben.
HUMO Waarom is dat niet gelukt?
GONCHAR Helaas heeft de Europese partij van oorlog, zoals wij die noemen - met onder anderen Rutte, Von der Leyen, Kallas, Macron, Merz, Starmer en Zelenski - er alles aan gedaan om de inhoud van de overeenkomsten volledig te veranderen. Ze hebben veel elementen verwijderd die belangrijk waren voor Rusland, en ze vervangen door de wensenlijst van het Kiev-regime. Dat heeft de onderhandelingen sterk bemoeilijkt en lijkt maar één doel te hebben gehad, namelijk het vredesakkoord saboteren. Tot de EU en de NAVO die doodlopende strategie begraven, valt er niets te bespreken, zelfs niet over Oekraïne.
HUMO Wil Rusland een staakt-het-vuren vóór er over een vredesakkoord kan worden onderhandeld?
GONCHAR Wij steunen een duurzame oplossing, geen eenvoudig staakt-het-vuren. De EU, de NAVO en veel Europese leiders zouden dat gebruiken om tijd te rekken, om Oekraïne militair te versterken en NAVO-troepen te positioneren, en om de oorlog daarna te hervatten. Wij streven naar een stabiele, duurzame en echte vredesregeling, die de rechten van de mensen en de regionale veiligheid garandeert.
HUMO Wat met de rechten van de Oekraïners? Mogen zij niet zélf bepalen of ze tot de EU en/of de NAVO willen toetreden?
GONCHAR Natuurlijk heeft het Oekraïense volk het recht om zijn toekomst te kiezen, maar tegelijk moeten internationale verplichtingen worden gerespecteerd. Als er beloftes zijn gemaakt over de niet-uitbreiding van de NAVO, moeten die worden nagekomen. Trouwens, na de val van de Sovjet-Unie was de confrontatie tussen Oost en West voorbij, en het Warschaupact werd ontbonden: in die context zou het logischer zijn geweest om de NAVO te ontbinden.
In plaats daarvan werd besloten de NAVO te behouden en uit te breiden, men begon Oekraïne te militariseren om het voor te bereiden op NAVO-lidmaatschap, en de VS heeft er een netwerk van geheime militaire biologische laboratoria opgezet. Er waren zelfs mediaberichten over plannen om militaire bases te vestigen, niet alleen in Oekraïne maar ook op de Krim en in de Zee van Azov. Dat zou directe risico's voor onze nationale veiligheid veroorzaken en de NAVO een strategisch voordeel geven in een potentieel groot conflict.
Mensenrechten moeten overal worden gerespecteerd, en op dat vlak hebben we duidelijk te maken met een dubbele standaard. Vergelijk de enorme onderdrukking van de Russischsprekende bevolking in Oekraïne eens met wat Israël de Palestijnen heeft aangedaan: waar blijven de stevige woorden, de acties, de sancties? Het Westen doet níéts tegen Israël of Oekraïne. Maar als het om Rusland gaat: oorlogsretoriek, verstrekkende sancties, wapenleveringen. Dat is de kern van het probleem. Selectieve aandacht, selectieve verontwaardiging en politieke manipulatie.
HUMO Hoe kan verdere escalatie worden voorkomen?
GONCHAR Het antwoord is zowel eenvoudig als moeilijk. Eenvoudig omdat landen hun betrekkingen zouden moeten baseren op de beginselen van het internationaal recht, zoals verankerd in het Handvest van de Verenigde Naties. Moeilijk omdat het Westen moet stoppen met de onderverdeling van de wereld in 'een tuin en een jungle', zoals Josep Borrell (de vorige hoge vertegenwoordiger van de Unie voor Buitenlandse Zaken, red.) ooit heeft gezegd. Niemand mag zich mengen in de interne aangelegenheden van anderen, iets van buitenaf opleggen of unilaterale dwangmaatregelen toepassen. Alle landen moeten elkaars belangen, diversiteit van beschavingen, culturen en tradities respecteren. Het Westen moet accepteren dat de wereld onherroepelijk multipolair is geworden. Het is tijd om het beleid van hegemonie en dominantie los te laten en te kiezen voor gelijkheid, wederzijds respect en soevereiniteit.
HUMO Over wederzijds respect gesproken: wat vindt u van de uitlatingen van de Amerikaanse ambassadeur Bill White, die de Belgische politiek onder druk heeft gezet in de kwestie van joodse rituele besnijdenissen?
GONCHAR Dat is een kwestie van bilaterale betrekkingen tussen België en de VS. Maar ik zal in algemene zin antwoorden. In Rusland zeggen we: behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden. De afgelopen jaren hebben de EU-landen vaak ingegrepen in de interne aangelegenheden van andere landen, bijvoorbeeld door voor te schrijven hoe mensen zouden moeten leven of hoe ze zouden moeten stemmen. Zulke inmenging veroorzaakt sterke reacties. Nu vinden Europeanen het duidelijk onaangenaam wanneer hun de les wordt gelezen, terwijl zij zelf precies hetzelfde doen in andere landen. Het komt terug als een boemerang. We zullen zien of de EU daar iets uit leert.
HUMO Wat zou het Westen precies moeten leren?
GONCHAR Het Westen vertegenwoordigt een groot deel van de wereld, maar in feite vormt het een minderheid. De wereldwijde meerderheid - Azië, het Midden-Oosten, de Arabische landen, Afrika en Latijns-Amerika - werkt almaar meer samen met Rusland. Wat we politiek, cultureel en economisch met het Westen hebben verloren, wordt daardoor gecompenseerd. Ik spreek vaak met ambassadeurs van die landen, en ze zeggen allemaal dat ze de voortdurende confrontatie die het Westen opzoekt moe zijn. Ze willen geen valse keuze - voor of tegen Rusland - opgelegd krijgen, ze willen gewoon samenwerken.
Dat is ook wat wij willen. Wij zoeken geen confrontatie op, we staan open voor dialoog en normale betrekkingen. En die kúnnen er komen, zodra het Westen de belangen van andere landen begint te respecteren. Jullie zijn niet de koning van de wereld.